Renovatie en herbestemming onder monumentenzorg aan de HBS Kampen: automatische deuren en intelligent gekoppelde raamtechniek voor barrièrevrij wonen
Met de verbouwing van de voormalige Hogere Burgerschool (HBS) in Kampen is een monumentaal schoolgebouw uit de 19e eeuw omgevormd tot een modern woon- en zorgcomplex. Niet op de laatste plaats dankzij slim gekoppelde raamtechniek en moderne deurtechniek van GEZE ontstond er een barrièrevrije, veilige en comfortabele omgeving voor alle gebouwgebruikers.
HBS Kampen: van leegstaand schoolgebouw tot intelligent woon- en zorgcomplex
Het leegstaande schoolgebouw is omgebouwd tot een intelligent woon- en zorgcomplex. © GEZE Benelux B.V.
Na jarenlang leeg te hebben gestaan, moest het opvallende gebouw van de voormalige Hogere Burgerschool (HBS) – een prachtig, monumentaal schoolgebouw uit de 19e eeuw met karakteristieke gevels en hoge ramen – een nieuwe bestemming krijgen. De belangrijkste doelstelling van de zorgorganisatie IJsselheem was om modern wooncomfort en zorgtechnologie te integreren in het monumentale gebouw. Daarbij moest de omgeving ouderen comfortabel en zelfstandig wonen mogelijk maken en indien nodig zorgvoorzieningen integreren, zonder dat de verbouwing afbreuk doet aan het cultuurhistorische karakter van het bestaande gebouw.
Op maat gemaakte gebouwoplossingen dankzij professionele planning
De verantwoordelijke bouwonderneming Salverda schakelde GEZE, als ervaren onderneming in de zorgsector, reeds in de ontwerpfase in om de mogelijkheden van de deurautomatisering te controleren – een essentieel onderdeel om barrièrevrijheid, veiligheid en comfort in een monumentaal gebouw te garanderen. Ter plaatse bleek echter al snel dat ook de karakteristieke rondboogramen van het monumentale gebouw bijzondere uitdagingen vormden bij de verbouwing: door de hoogte van de ramen konden de bewoners er geen zelfstandig gebruik van maken. Zo werd ook de raamautomatisering als belangrijk onderdeel van de gebouwrenovatie op de voorgrond geplaatst.
Na uitgebreide evaluatie zijn de volgende doelstellingen vastgesteld:
- Barrièrevrijheid door dorpelloze doorgangen en automatische deuren
- Geautomatiseerde raamoplossingen ondanks grote, hoog liggende bestaande ramen
- Veilige vergrendelingssystemen
- Centrale besturing van de ramen via een gebouwmanagementsysteem
- Behoud van de historische gevels, raamformaten en binnenbekledingen
Slimme oplossing: intelligente koppeling van raamaandrijvingen via KNX
De beslissing voor een gebouwautomatisering met gekoppelde, geautomatiseerde ramen lag voor de hand: de bewoners moesten deze intuïtief zelf kunnen bedienen, terwijl de oplossing tegelijkertijd naadloos moest kunnen worden geïntegreerd in het bestaande gebouwmanagementsysteem van IJsselheem.
In nauwe technische samenwerking met bouwondernemingen, installateurs en de gespecialiseerde partner Deurplus werd daarvoor het bussysteem KNX gedefinieerd als standaard voor de integratie en besturing van de raamaandrijvingen in het gebouwmanagementsysteem.
Renovatie gaat voor nieuwbouw: monumentenzorg ontmoet moderne techniek en barrièrevrijheid
De verbouwing voor de herbestemming was onderhevig aan strenge specificaties op het gebied van monumentenzorg. Bestaande ramen mochten niet worden verkleind en talrijke elementen bevonden zich op een hoogte van meer dan vier meter.
Een bijzondere uitdaging was het om de totale technische infrastructuur – inclusief isolatie, elektriciteit en bekabeling – onzichtbaar te integreren. Standaardoplossingen waren niet toepasbaar. Alle onderdelen moesten qua constructie en uiterlijk worden aangepast aan de bestaande structuur, zonder ingrijpende veranderingen aan het historische gebouw.
RWA, ventilatie en energie-efficiëntie dankzij gekoppelde raamtechniek van GEZE
GEZE Slimchain raamaandrijvingen kunnen worden geautomatiseerd, maar ook bewust worden bestuurd, en dragen zo bij aan het comfort, de veiligheid en de energie-efficiëntie van het gebouw. © GEZE Benelux B.V.
Voor de raamautomatisering werden Slimchain kettingaandrijvingen gebruikt. Voor het gebruik in het monumentale gebouw vormen ze de ideale oplossing voor gebouwbeheerders, personeel en bewoners, en bieden ze hier veiligheid en comfort.
- De raamaandrijvingen zijn getest als natuurlijk rook- en warmteafvoersysteem (NRWG) volgens EN 12101-2 en dienen zodoende in geval van brand als rook- en warmteafvoeropening– essentieel voor rookvrije vluchtroutes, die (zelf)redding voor kwetsbare groepen vergemakkelijken en bijdragen aan de veiligheid van personeel, bewoners en het gebouw.
- De IQ windowdrive-productfamilie maakt een intelligente deurbesturing mogelijk via de IQ box KNX.
- Het openen en sluiten van de hoge rondboogramen is – net als de verlichting en de zonwering – geautomatiseerd en mogelijk via tablet-toegang in het gebouwmanagementsysteem.
- Dankzij gebouwautomatisering reageren de raamaandrijvingen op temperatuur- en luchtkwaliteitswaarden, om het energieverbruik in het gasvrije, warmtepompgestuurde klimaatsysteem te optimaliseren.
- De slanke en onopvallende look past optimaal in het geveldesign.
- De Slimchain van GEZE is verkrijgbaar in speciale uitvoeringen: slag, kabellengte, kleur en uitlijning kunnen volgens DIN-L/R worden geconfigureerd.
De nieuwste technologische innovaties toepassen in een 140 jaar oud gebouw – dat maakt dit project uniek in Nederland.
Wim van Ommen, projectleider SalverdaDankzij moderne deurtechniek kunnen de bewoners ook als ze zorg nodig hebben hun woonruimtes barrièrevrij en veilig betreden. © GEZE Benelux B.V.
Moderne deurtechniek voor veiligheid en comfort
De draaideuren in de appartementen en gemeenschappelijke ruimtes zijn uitgerust met GEZE Slimdrive EMD-F-raamaandrijvingen. Deze overtuigen op het gebied van comfort en veiligheid meteen in meerdere opzichten:
- Dankzij de Low-Energy-functie opent en sluit de deur met gereduceerde bewegingssnelheid en voldoet daarmee aan de hoogste veiligheidseisen.
- De servo-functie biedt gemotoriseerde ondersteuning bij handmatige opening van de deur.
- De obstakelherkenning herkent een obstakel door aanraking en stopt de openings- of sluitprocedure.
- De automatische omkering herkent een obstakel en keert terug in de openingsstand.
- Na lichte handmatige druk op de deurvleugel activeert de Push & Go-functie de automatische aandrijving
Daarnaast zijn gemotoriseerde meerpuntssluitingen geïntegreerd, om barrièrevrijheid, bedieningscomfort en veiligheid te combineren. Bewoners en zorgpersoneel kunnen zich zo comfortabel en barrièrevrij door het huis bewegen – een groot pluspunt wanneer de mobiliteit op oudere leeftijd beperkt is.
Monumentenzorg en gebouwautomatisering in harmonie
De herbestemming van de voormalige HBS in Kampen laat zien hoe monumentale bestaande gebouwen technisch gezien toekomstbestendig verder kunnen worden ontwikkeld. Door op maat gemaakte automatiseringsoplossingen voor ramen en deuren konden natuurlijke ventilatie en barrièrevrijheid worden gecombineerd met de eisen van de monumentenzorg.
Ook Deurplus kijkt met trots terug op het resultaat:
het komt zelden voor dat techniek, monumentenzorg en onderhoud zo goed samengaan. Dit project vergde meer inspanning dan een klassieke nieuwbouw, maar het was absoluut de moeite waard.
Hendri van den Hoorn, eigenaar en directeur DeurPlusDankzij KNX-koppeling kunnen de bewoners ramen, deuren, verlichting en zonwering comfortabel besturen met de tablet. © GEZE Benelux B.V.
Door de raamaandrijvingen te integreren in het KNX‑ gebaseerde gebouwmanagementsysteem is een centrale besturing mogelijk, alsmede een gebruiksvriendelijke bediening voor bewoners en gebouwbeheerders. Tegelijkertijd ondersteunen geautomatiseerde ventilatie- en bedrijfsfuncties de energie-efficiëntie van het gebouw en bieden ze meer veiligheid in geval van brand.
Het project laat zien dat een vroegtijdige technische planning, nauwe afstemming tussen planning, bouw en systeemintegratie alsmede speciaal aangepaste automatiseringsoplossingen doorslaggevend zijn om historisch gebouwen door middel van een verbouwing te laten voldoen aan moderne eisen op het gebied van comfort, veiligheid en exploitatie. Het resultaat is een uniek woon- en zorgcomplex, dat historische charme combineert met de modernste technologie en toekomstgericht comfort. Dankzij de automatisering is het gebouw bij uitstek geschikt voor levenslang, zelfstandig wonen.
